Sitemizde size en iyi hizmeti sunabilmek için çerez kullanılmaktadır. Detaylar için Gizlilik Politikamızı ve Çerez Politikamızı inceleyebilirsiniz.
Kabul Ediyorum.

Melatonin Nedir? Melatonin Nasıl Kullanılır?

Sağlıklı bir yaşam için düzenli bir hayat sürmek oldukça önemlidir. Bu yüzden, vücut için gerek fizyolojik gerek psikolojik açıdan birçok olumlu katkısı olan melatonin hormonunun salgılanması için düzenli bir uyku şarttır. Son yıllarda kent hayatının düzensizliklerinden dolayı yeteri kadar melatonin üretemeyen ve uyku bozukluğu yaşayan kişilerin sayısı arttı. Bu nedenle özellikle kişide uyku düzeni sağlamak adına gıda takviyesi formunda melatonin hapları geliştirildi. Peki, etkileri hakkında kesin bilimsel verilerin olmadığı bu haplar nasıl kullanılır?

Dr. Bulutklinik

Melatonin Nedir?

Melatonin, insan beyninde salgılanan vücudun doğal uyku düzenini ve biyolojik saatini düzenleyen bir hormondur. Beynin altında bulunan pineal bez diğer adıyla epifiz bezi tarafından salgılanır. Melatonin hormonu ayrıca; vücut kan basıncını, mevsimsel üreme dürtülerini yani günlük döngü ile değişen sirkadeyn ritmi de düzenler. Bu hormon, mide, bağırsak, kemik iliği, retina, deri ve akyuvar hücreleri tarafından az bir miktarda üretilen melatonin, havanın kararmasıyla birlikte insan vücudunda sentezlenir. Bu yüzden kişinin vücudundaki melatonin seviyesi uyku düzenine bağlı olarak değişir. Vücuttaki melotonin seviyesini artırmak yatak odasının karanlık olması oldukça önemlidir. Ayrıca bitkilerde oksidatif strese karşı üretilen melatonin bazı gıdalarda da bulunur.

Melatonin Ne İşe Yarar?

Havanın kararması ile birlikte salınımı başlayan melatonin uyku ve uyanıklık zamanının belirlenmesinde önemli bir rol oynar. Gece saatlerinde salınımı tavan yapan bu hormon güneş ışınları ve yapay ışıklar altında ise çok az seviyelere gelir. Bağışıklık sisteminin güçlenmesi ve biyoritmin düzenli çalışmasını sağlayan melatoninin diğer işlevleri ise şu şekilde sıralanabilir:

  • Antioksidan etkisi ile hücrelerin hasar görmesini engeller.
  • Uyku süresinden bağımsız olarak melatonin seviyesinin normal olduğu kişide uykunun kalitesi artar.
  • Melatonin seviyesinin normalin altında olması uyku bozukluklarına neden olur.
  • Bağışıklık sistemi ve enfeksiyondan kaynaklı hastalıkları engeller.
  • Göz sağlığı için oldukça önemlidir.
  • Yapılan araştırmalar sonucunda melatoninin özelikle meme ve kolon kanseri üzerinde etkili olduğunu gösterir.
  • Stresin bağışıklık sistemi üzerine olan olumsuz etkisini azaltır.
  • Kalp ve damar sistemine koruyucu etki sağlar.
  • Böbrek enflamasyonu ve ani gelişen pankreas hatalıklarına karşı olumlu etkisi vardır.

Melatonin Takviyesi Nedir?

Melatonin hormonun vücuda olan olumlu özelliklerinden dolayı takviye edici gıda formu geliştirilmiştir. Gıda takviyesi veya ilaç olarak alınan melatonin hapı genellikle labaratuvar ortamında sentetik olarak üretilir.

Bu takviye hormon yaygın olarak jetlag; saat farkı olan bölgeler arası yapılan uçak seyahatlerinde uyku düzeninim bozulması ve vardiyalı çalışma sonucu oluşan uyku bozulmalarının tedavisinde doktor tavsiyesi ile kullanılabilir. Uykunun yanı sıra vücut için antioksidan etkisi sağlayarak hastalıklara karşı korunma ve depresyon belirtilerini azalttığı da söylenir. Fakat melatonin desteği etkileri hakkında kullananların görüşleri haricinde çalışmalar devam etse de henüz kesin bilimsel kanıtlar yoktur.

Melatonin Takviyesi Nasıl Kullanılır?

Takviye edici melatonin kullanmadan önce mutlaka bir uzman doktora başvurulması gerekir. Hastanın ihtiyacına göre ayarlanan melatonin dozu doktor tarafından belirlenir. Oral yolla hap olarak, dil altına hap olarak veya cilt üzerine jel şeklinde kullanılabilir. Ya da hekim gözetiminde enjeksiyon ile vücuda uygulanabilir.

Hasta melatonin aldıktan sonra 4-5 saat süre ile araç veya herhangi bir makine kullanmamalıdır. Bu hormon çeşitli ilaçlar ve kafein ile etkileşerek bazı olumsuz etkileri meydana getirebilir. Vücutta bulunması gerekenden fazla olduğunda ise mevcut sağlık sorunlarının ağır geçmesin neden olabilir. Şeker hastalarının kan şekeri oranını yükseltebilir. Bu yüzden, özellikle diyabetli hastalar melatonin alırken kan şekerlerini çok iyi takip etmelidir. Ayrıca kanama bozukluğu rahatsızlığı olan kişilerde kanamanın artmasına neden olabilir. Bunların haricinde ise melatoninin yan etkileri şu şekildedir:

  • Ağız kuruluğu
  • Ağızda ülser
  • Baş ağrısı
  • Baş dönmesi
  • Mide bulantısı
  • Ciltte döküntü
  • Gece terlemesi
  • Göğüs ağrısı
  • Midede ekşime
  • Hazımsızlık
  • Kaşıntı
  • İshal
  • Karında ağrı
  • Kiloda artma
  • Asabiyet
  • Uyku hali
  • Uyuşukluk
  • Yorgunluk
  • Ruh halinde değişmeler

Bu etkilerin düşük dozlarda asgari seviyelerde görüldüğü saptanmıştır.

Hamilelikte Melatonin Kullanımı

Kadınlarda sık sık ağızdan melatonin almak veya enjekte ettirmek doğum kontrolü sağlayabilir. Bu yüzden hamile kalmak isteyen kadınlara düşük dozlarda ne etki edeceği hakkında net bir veri yoktur. Aynı şekilde gebelikte de melatonin hormonu kullanılmasının net bir araştırma verisi bulunmadığı için hamile veya hamilelik planı olan kadınların melatonin takviyesi kullanmaları önerilmez.

Çocuklarda Melatonin Kullanımı

Çocuklarda gelişim dönemi olan ergenlikte melatonin hormonu kullanılmasının riskli durumlara yol açabileceği düşüncesi bulunur. Bu yüzden tıbbi bir zorunluluğu olmadıkça çocuklarda melatonin kullanımı tercih edilmez.

Melatonin hormonu hakkında henüz kesin bilimsel veriler olmaması ve bazı yan etkilerinden dolayı kullanmak isteyenlerin mutlaka bir uzman hekime danışması oldukça önemlidir.

Dr. Bulutklinik
Paylaş: