Bartholin Kisti Nedir? Belirtileri, İlaç Tedavisi ve Güvenli Tedavi Seçenekleri

Bartholin Kisti Nedir? Belirtileri, İlaç Tedavisi ve Güvenli Tedavi Seçenekleri

Bartholin kisti, vajina girişine yakın bölgede bulunan Bartholin bezinin kanalının tıkanmasıyla oluşan sıvı dolu şişliktir. Küçük ve ağrısız kistler çoğu zaman ciddi bir sorun oluşturmazken, enfekte olduğunda Bartholin apsesine dönüşebilir ve şiddetli ağrıya yol açabilir.

Bartholin Kisti Nedir?

Bartholin kisti, vajina girişinin iki yanında bulunan Bartholin bezlerinin kanalının tıkanması sonucu oluşan sıvı dolu bir şişliktir. Bartholin bezleri normalde vajinal giriş bölgesinin nemlenmesine katkı sağlar. Bu bezlerin kanalı tıkandığında salgı dışarı akamaz ve zamanla kist oluşabilir.

Bartholin kistleri çoğu zaman iyi huyludur. Küçük ve ağrısız olduklarında hasta tarafından fark edilmeyebilir. Ancak kist büyürse, enfekte olursa veya apseye dönüşürse bazı sorunlar ortaya çıkabilir. Ağrı, şişlik ve hassasiyet görülebilir. Bu durum günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle Bartholin kistinde en önemli nokta şudur: Her kist aynı şekilde tedavi edilmez. Tedavi kararı kistin büyüklüğüne, ağrı yapıp yapmadığına, enfeksiyon olup olmadığına ve tekrar edip etmediğine göre verilir.

Bartholin Kisti Belirtileri Nelerdir?

Bartholin kisti küçükse belirti vermeyebilir. Bazı kadınlar yalnızca vajina girişine yakın bölgede tek taraflı bir şişlik fark eder. Daha büyük veya enfekte olmuş kistlerde şu belirtiler görülebilir:

Vajina girişine yakın bölgede tek taraflı şişlik

Otururken, yürürken veya cinsel ilişki sırasında rahatsızlık

Hassasiyet veya ağrı

Kızarıklık ve ısı artışı

Şişliğin hızla büyümesi

Şiddetli ağrı

Ateş veya genel halsizlik

Özellikle ağrının kısa sürede artması, bölgenin kızarması ve şişliğin gergin hale gelmesi Bartholin apsesini düşündürebilir.

Bartholin Kisti ile Bartholin Apsesi Arasındaki Fark Nedir?

Bartholin kisti ve Bartholin apsesi birbirine benzese de aynı durum değildir. Bartholin kisti, genellikle enfeksiyonsuz, içi sıvı dolu bir şişliktir. Küçükse ve ağrı yapmıyorsa çoğu zaman acil müdahale gerektirmez.

Bartholin apsesi ise kistin enfekte olmasıyla ortaya çıkar. Genellikle daha ağrılıdır. Bölgede kızarıklık, hassasiyet, ısı artışı ve bazen ateş görülebilir. Apse geliştiğinde sadece ilaç kullanmak her zaman yeterli olmayabilir; drenaj yani apsenin tıbbi olarak boşaltılması gerekebilir. Bu ayrım önemlidir çünkü tedavi planı kist ve apse durumlarında farklıdır.

Bartholin Kisti Neden Olur?

Bartholin kisti, Bartholin bezinin kanalının tıkanması sonucu oluşur. Bu tıkanıklığın her zaman net bir nedeni bulunamayabilir. Bazı durumlar kist veya apse gelişimini kolaylaştırabilir:

Bölgesel enfeksiyonlar

Vajina girişinde tahriş

Cinsel yolla bulaşan bazı enfeksiyonlar

Genital bölgedeki bakteriyel dengenin bozulması

Daha önce Bartholin kisti veya apsesi geçirmiş olmak

Bartholin kisti genellikle kanser anlamına gelmez. Ancak özellikle 40 yaş üzerindeki kadınlarda yeni ortaya çıkan Bartholin bezi kitlesi bir doktor tarafından değerlendirilmelidir. Nadir de olsa bu yaş grubunda kötü huylu hastalıklar da görülebilir. Bu nedenle ek inceleme gerekebilir.

Bartholin Kisti İlaçla Geçer mi?

Bu, hastaların en sık sorduğu sorulardan biridir. Bartholin kistinde ilaç tedavisi her zaman gerekli değildir. Küçük, ağrısız ve enfeksiyon bulgusu olmayan Bartholin kistleri bazen yalnızca takip edilebilir. Bu durumda sıcak oturma banyoları, ağrı varsa basit ağrı kesiciler ve bölgenin tahrişten korunması yeterli olabilir.

Ancak kist enfekte olduysa, apse geliştiyse veya şiddetli ağrı varsa, yalnızca krem ya da antibiyotik yetmeyebilir. Apse durumunda temel tedavi çoğu zaman apsenin uygun şekilde boşaltılmasıdır. Antibiyotikler ise hekimin gerekli gördüğü durumlarda tedaviye eklenir. Bu nedenle “Bartholin kisti için en etkili ilaç hangisi?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. En doğru tedavi, muayene sonrası kistin durumuna göre belirlenir.

Bartholin Kisti İçin Antibiyotik Kullanılır mı?

Bartholin kisti enfekte değilse antibiyotik çoğu zaman gerekli değildir. Enfeksiyon belirtileri varsa antibiyotik kullanılabilir. Apse oluştuysa antibiyotik gerekebilir. Çevre dokuda kızarıklık ve yaygın iltihap varsa antibiyotik kullanılabilir. Hekimin enfeksiyon açısından riskli gördüğü durumlarda antibiyotik de kullanılabilir.

Bazı hastalarda cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından değerlendirme yapılması da gerekebilir. Bu durumda tedavi seçimi farklılaşabilir. Önemli olan nokta şudur: Antibiyotik seçimi hastanın yaşına, alerji durumuna, enfeksiyonun şiddetine, gebelik durumuna ve muayene bulgularına göre yapılır. Bu nedenle antibiyotiklerin doktor önerisi olmadan kullanılması doğru değildir.

Bartholin Kisti İçin Krem Kullanılır mı?

Bazı hastalar Bartholin kisti için Fucidin krem veya benzeri antibiyotikli kremleri araştırmaktadır. Ancak Bartholin kisti genellikle cildin yüzeyindeki basit bir enfeksiyon değildir; bez kanalının tıkanmasıyla oluşan derin yerleşimli bir durumdur.

Bu nedenle antibiyotikli kremler Bartholin kistinde etkili olmaz. Yüzeyde tahriş, küçük cilt enfeksiyonu veya hekimin uygun gördüğü özel bir durum varsa lokal kremler önerilebilir. Ancak büyük, ağrılı veya apseleşmiş Bartholin kistlerinde krem kullanmak genellikle tek başına yeterli değildir. Kısacası, Bartholin kisti için krem kullanımı ancak hekim önerisiyle ve uygun hastalarda değerlendirilmelidir.

Evde Bartholin Kisti İçin Ne Yapılabilir?

Küçük, hafif ağrılı veya yeni başlayan şikâyetlerde bazı destekleyici yöntemler rahatlama sağlayabilir. Evde uygulanabilecek en güvenli yöntemlerden biri sıcak oturma banyosudur. Ilık suya oturmak, bölgedeki gerginliği azaltabilir, ağrıyı hafifletebilir ve bazen kistin kendiliğinden boşalmasına yardımcı olabilir.

Evde dikkat edilebilecek noktalar şunlardır:

Günde birkaç kez ılık oturma banyosu yapılabilir.

Bölge temiz ve kuru tutulmalıdır.

Dar ve tahriş edici iç çamaşırlarından kaçınılmalıdır.

Ağrı varsa hekimin önerdiği ağrı kesiciler kullanılabilir.

Kist sıkılmamalı, delinmemeli veya patlatılmaya çalışılmamalıdır.

Çay ağacı yağı, elma sirkesi veya benzeri ürünler internette sıkça önerilse de genital bölgede tahriş, yanma ve alerjik reaksiyon yapabilir. Bu nedenle bu tür ürünleri hekime danışmadan kullanmak doğru değildir.

Bartholin Kisti Evde Patlatılır mı?

Hayır. Bartholin kistini evde patlatmaya çalışmak güvenli değildir. Kisti sıkmak, delmek veya kesici bir aletle müdahale etmek enfeksiyonun yayılmasına, ağrının artmasına, kanamaya ve daha ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Ayrıca kistin tam boşalmaması durumunda tekrar etme riski devam eder. Eğer kist kendiliğinden patlarsa bölge temiz tutulmalı, hijyene dikkat edilmeli ve enfeksiyon belirtileri açısından bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Bartholin Kisti Patlarsa Ne Yapmalı?

Bartholin kisti veya apsesi bazen kendiliğinden boşalabilir. Bu durumda ağrı azalabilir, ancak yine de dikkatli olmak gerekir. Kist kendiliğinden patlarsa:

Bölgeyi temiz ve kuru tutun.

Ilık suyla nazik temizlik yapın.

Sıkma veya kurcalama yapmayın.

Kötü kokulu akıntı, ateş, artan ağrı veya kızarıklık varsa doktora başvurun.

Şikayetler azalsa bile tekrarlama açısından hekim kontrolü gerekebilir. Kistin boşalması her zaman tamamen iyileştiği anlamına gelmez. Bazı hastalarda tekrar apseleşme görülebilir.

Bartholin Apsesi Nasıl Tedavi Edilir?

Bartholin apsesi genellikle ağrılıdır ve hastanın günlük yaşamını belirgin şekilde etkileyebilir. Apse geliştiğinde tedavi çoğu zaman apsenin tıbbi olarak boşaltılmasını içerir. Tedavi seçenekleri şunlar olabilir:

1. Drenaj: Apse içindeki iltihaplı sıvının uygun koşullarda boşaltılmasıdır. Bu işlem lokal anestezi altında yapılabilir. Ancak sadece basit kesi ve boşaltma bazı hastalarda tekrar riskini artırabilir. Bu nedenle hekiminiz daha kalıcı drenaj sağlayan yöntemleri tercih edebilir.
2. Word Kateter: Word kateter, apsenin boşaltılmasından sonra küçük bir balon kateterin bölgeye yerleştirilmesi işlemidir. Bu kateter bir süre yerinde kalarak kanalın açık kalmasına yardımcı olur. Amaç, apsenin tekrar kapanıp yeniden oluşmasını önlemektir.
3. Marsupializasyon: Marsupializasyon, tekrarlayan Bartholin kisti veya apselerinde kullanılan cerrahi bir yöntemdir. Kist duvarı açılır ve kenarları dışarıya ağızlaştırılarak kalıcı bir açıklık oluşturulur. Bu sayede sıvının tekrar birikme riski azaltılmaya çalışılır.
4. Antibiyotik Tedavisi: Antibiyotikler her hastada şart değildir. Ancak ateş, yaygın kızarıklık, çevre dokuda enfeksiyon, bağışıklık sistemiyle ilgili riskler veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyon şüphesi varsa antibiyotik tedavisi eklenebilir.

Bartholin Kisti Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Her Bartholin kisti ameliyat gerektirmez. Cerrahi tedavi genellikle şu durumlarda gündeme gelir:

Kistin büyük olması

Şiddetli ağrı yapması

Apse gelişmesi

Kistin sık tekrarlaması

Günlük yaşamı veya cinsel yaşamı etkilemesi

40 yaş üzerinde yeni gelişen Bartholin bezi kitlesi olması

Ameliyatın türü hastanın durumuna göre değişir. Bazen drenaj ve Word kateter yeterli olurken, tekrarlayan durumlarda marsupializasyon tercih edilebilir. Çok nadir durumlarda Bartholin bezinin tamamen çıkarılması gerekebilir.

Bartholin Kisti Tekrarlar mı?

Evet, Bartholin kisti veya apsesi bazı hastalarda tekrarlayabilir. Tekrarlama riski uygulanan tedavi yöntemine, kistin yapısına, enfeksiyon durumuna ve kişisel faktörlere göre değişebilir. Tekrarlamayı azaltmak için:

Bölge hijyenine dikkat edilmelidir.

Dar ve tahriş edici kıyafetlerden kaçınılmalıdır.

Tekrarlayan enfeksiyonlar araştırılmalıdır.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riski varsa test yapılmalıdır.

Daha önce apse geçiren hastalar kontrollerini aksatmamalıdır.

Tekrarlayan Bartholin apselerinde sadece antibiyotik kullanmak çoğu zaman kalıcı çözüm sağlamaz. Bu hastalarda drenaj, Word kateter veya marsupializasyon gibi işlemler değerlendirilebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız önerilir:

Vajina girişinde yeni fark edilen şişlik

Şiddetli ağrı

Oturamama veya yürüyememe

Kızarıklık ve ısı artışı

Ateş

Kötü kokulu akıntı

Şişliğin hızla büyümesi

Kistin tekrar etmesi

40 yaş üzerinde yeni ortaya çıkan Bartholin bölgesi kitlesi

Erken değerlendirme, hem ağrının daha hızlı kontrol altına alınmasına hem de gereksiz ilaç kullanımının önlenmesine yardımcı olur.

Sık Sorulan Sorular

Bartholin kisti kanser midir? Çoğu Bartholin kisti iyi huyludur ve kanser değildir. Ancak özellikle 40 yaş üzerindeki kadınlarda yeni ortaya çıkan Bartholin bezi kitlesi mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Bartholin kisti kendi kendine geçer mi? Küçük ve ağrısız Bartholin kistleri bazen kendiliğinden küçülebilir veya uzun süre sorun yaratmadan kalabilir. Ancak ağrı, büyüme veya enfeksiyon bulguları varsa muayene gerekir.

Bartholin kisti için antibiyotik şart mı? Hayır. Antibiyotik her Bartholin kistinde gerekli değildir. Enfeksiyon, apse, ateş, yaygın kızarıklık veya hekimin riskli gördüğü durumlarda antibiyotik kullanılabilir.

Bartholin kisti Fucidin krem ile geçer mi? Fucidin gibi antibiyotikli kremler her Bartholin kistinde etkili değildir. Çünkü Bartholin kisti genellikle derin yerleşimli bir bez kanalı tıkanıklığıdır. Krem ancak hekimin uygun gördüğü sınırlı durumlarda kullanılmalıdır.

Bartholin kisti evde patlatılır mı? Hayır. Evde patlatmaya çalışmak enfeksiyon, kanama, ağrı artışı ve komplikasyon riskini artırabilir. Bu işlem gerekiyorsa tıbbi ortamda yapılmalıdır.

Bartholin apsesi çok ağrılı olur mu? Evet. Bartholin apsesi genellikle belirgin ağrı, şişlik, kızarıklık ve hassasiyet yapar. Bazı hastalarda oturmak veya yürümek bile zorlaşabilir.

Bartholin kisti cinsel ilişkiye engel olur mu? Küçük ve ağrısız kistler cinsel ilişkiyi etkilemeyebilir. Ancak büyük, ağrılı veya enfekte kistler cinsel ilişki sırasında ağrıya neden olabilir. Bu durumda ilişkiye ara vermek ve hekime başvurmak uygun olur.

Bartholin kisti tekrar ederse ne yapılır? Tekrarlayan kistlerde veya apselerde altta yatan nedenler değerlendirilir. Word kateter, marsupializasyon veya farklı cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.

 Prof. Dr. Eralp Başer

 Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı