Çerez Tercihlerinizi Seçin

Sitemizde size en iyi hizmeti sunabilmek için çerez kullanılmaktadır. Detaylar için Çerezlere İlişkin Adınlatma Metni'ni inceleyebilir veya çerezleri özelleştirebilirsiniz.

Trombosit (Plt) Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Alama Gelir?

Kan hücrelerinin en küçüğü olan trombositler, vücutta oldukça önemli görevlere sahiptir. Kandaki eksikliği veya fazlalığı farklı hastalıklara neden olabilir. Peki, trombosit yüksekliği ve düşüklüğü neden olur? Ne anlama gelir? Detaylar yazımızda.

 Bulut Klinik
Bulut Klinik

Trombosit Nedir?

Trombosit diğer isimleri ile platelet ya da kan pulcukları; kanda yer alan kırmızı ve beyaz kan hücreleri gibi hücresel ögelerden biridir. Trombositler kemiklerin merkezinde olan kemik iliği dokusunda megakaryosit ismindeki hücrelerin olgunlaştıktan sonra kana geçerken parçalanması ile meydana gelen hücre parçacıklarıdır.

Trombositler, biyokimyasal madde içerikleri ile kanda meydana gelen bazı kimyasal reaksiyonların düzenlenmesinde önemli görevler alırlar. Yanı sıra ana görevleri, kan damarlarının yaralanması halinde yara bölgesindeki kanamanın aciken kapatılması ve onarılmasıdır. Yaralanma esnasında trombositlerin dış kısımlarında bazı değişiklikler oluşarak hem yara dokusuyla, hem de diğer trombositlerle etkileşime girerek yarayı kapatan geçici bir tıkaç gelişir. Aynı zamanda yaranın uzun süre kapanıp iyileşmenin sağlanması amacıyla pıhtılaşma sürecine katkı sağlanarak pıhtı oluşumu hzılandırılır. Tüm bu süreçler sırasında kanamanın azaltılması için kan damarı çeperinin kasılmasına da destek verilir.

Bütün bu sürece olan katkısından dolayı trombositler, kanamaların önlenmesi, durdurulması ve yara dokularının iyileşmesi için çok önemli unsurlardır. Bu yüzden trombositlerin belli sayının altına düşmesi halinde kan damarları yaralanmaya açık bir duruma gelir. Oluşan kanamalar durdurulamaz ve yaralarda iyileşme gecikir.

Trombosit Normal Değer Aralıkları Nedir?

Sağlıklı bir kişide tam kan sayımı yapıldıktan sonra normal olan trombosit değerinin

  • 150,000- 450,000 hücre/ml arasında olması gerekir.
  • Plt değerinin 150,000’nin altına düşmesi, trombositopeni adı verilen trombosit düşüklüğü,
  • Plt değerinin 450,000’nin üstüne çıkması ise trombositoz adı verilen trombosit yüksekliği anlamına gelir.

Trombosit Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Kan sayımı sonucu trombosit değerinin 150.000 hücre/mL’den daha düşük tespit edilmesi, kanda PLT düşüklüğü olduğu anlamına gelir. Kanda trombosit düşüklüğünün altında yatan birçok problem söz konusu olabilir. Bunlardan bazıları; trombosit üretiminin azalması, trombosit yıkımının artması, kanın normalden fazla seyreltik olması gibi sayılabilir. Hastalıkların yanında kullanılan bazı ilaçlar, beslenme ya da alınan bazı tedaviler trombosit sayısını düşürebilen etkiye sahiptir.

Trombosit Düşüklüğü Nedenleri Nelerdir?

Trombosit düşüklüğü olan kişilerde, bu duruma neden olabilecek birçok etken söz konusudur. Bu sebeplerden bazıları ise şu şekilde sıralanabilir:

  • Akut ya da kronik bazı hastalıklar
  • Hamilelik
  • Kan nakli
  • Bazı ilaçların yan etkileri
  • Folik asit ya da B12 vitamininin eksikliğinden dolayı gelişen anemiler
  • Aplastik anemi
  • Mikroorganizmaların kana arışması ile oluşan kan zehirlenmesi durumu (sepsis)
  • İmmünolojik ya da romatolojik hastalıklar
  • Bazı kanser türleri (bilhassa hematolojik kanserler)
  • Uzun süreli ve aşırı alkol tüketimi
  • Zehirlenme, toksik maddelere ya da radyasyona maruz kalma
  • Kemoterapi ve radyoterapi gibi kanser tedavileri
  • Kemik ile alakalı hastalıklar
  • Viral enfeksiyonlar

Trombosit Düşüklüğünde Hangi Belirtiler Görülür?

Kandaki trombosit miktarı azaldıkça bazı belirtiler meydana gelir. Bu belirtilerin görülme oranı ve şiddeti, miktardaki düşüşe bağlıdır. Yani trombosit sayısı ne kadar düşerse o kadar şiddetli ve ciddi semptomlar oluşur. Bunlardan bazıları şu şekilde sırlanabilir:

  • Bilhassa kol ve bacakların temas bölgelerinde kırmızı, mor ya da kahverengi morluklar (purpura)
  • Diş eti kanamaları
  • Küçük kırmızı ya da mor renkli noktalardan meydana gelen renk değişiklikleri (peteşi)
  • Tekrarlayan burun kanamaları
  • Uzayan ve yoğun miktarda adet kanamaları
  • Yaralanma halinde kanamanın uzun sürmesi ya da durmaması
  • Makattan ya da idrardan kan gelmesi
  • Trombosit miktarı aşırı düştüğü zaman vücutta hayatı tehdit eden iç kanamalar olabilir ve bu nedenle beyin kanaması, kanlı idrar, kanlı dışkı ya da kan kusma gibi durumlar görülebilir.

Trombosit Düşüklüğü Tedavisi Nasıl Yapılır?

Trombosit düşüklüğü tedavisi için ilk olarak bu duruma neden olan etken ya da hastalık tam anlamıyla tespit edilmelidir.Hafif trombosit düşüklüğü halinde kanama, peteşi gibi problemler bulunmuyorsa tedavi gerekmeyebilir, ancak takip önerilir.Şiddetli trombositopenilerde ise tedavideki esas amaç kanamanın ve pıhtılaşma probleminin neden olabileceği risklerin engellenmesidir.

Hastalıkların neden olduğu trombosit düşüklüğünde de altta yatan hastalık için bir tedavi planı belirlenir. Kullanılan ilaçlardan dolayı gelişen trombosit düşüklüğü tablosunda ilacın değiştirilmesi ya da trombosit sayısının yükseltilmesi için farklı tedavilerin uygulanması gibi yöntemler uygulanabilir. Şiddetli trombositemi olması durumunda kan ya da platelet nakli, dalağın alınması (Splenektomi), kortikosteroid içerern ilaçların kullanımı gibi tedavi yöntemleri uygulanabilir.

Trombosit Yüksekliği Nedir?

Kanda PLT yükselmesi trombosit sayısının 450.000 hücre/mL’den daha yüksek olması halidir. Bu durumda kanda pıhtılaşma eğilimi artar. Kan hücrelerinin üretimi ve miktarının düzenlenmesi ile alakalı olan işleyişlerde ya da hormonal dengede meydan gelen problemler trombosit üretiminde artmaya sebep olabilir. ayrıca kullanılan bazı ilaçlar ya da çeşitli hastalıklar trombosit sayısında artışa etkendir.

Trombosit Yüksekliği Nedenleri Nelerdir?

Trombositoz durumuna neden olabilecek etkenlerden bazıları şu şekilde sırlanabilir:

  • Kandaki sıvı düşüşünden dolayı trombosit oranının artması (kanın yoğunlaşmış olması)
  • Fizyolojik anlamda trombosit üretiminin fazla olması
  • Demir yetersizliğinden dolayı trombosit üretiminin artması
  • Kemik iliğinde yer alan tümörler
  • İnflamatuar bağırsak hastalıkları
  • Romatizmal hastalıklar
  • Trombosit yıkımında işlevi olan dalağın fonksiyonunu yitirmesi ya da dalağın splenektomi operasyonuyla alınması
  • Bazı kanser türleri
  • Kırmızı kan hücrelerinin yıkımı (Hemoliz)
  • Bazı ilaçlar

Trombosit Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?

Trombosit yükselmesi çoğunlukla herhangi bir klinik belirti ya da şikayete neden olmaz. Genellikle rutin tam kan sayımı esnasında tesadüfen saptanır. Ancak altta yatan başka hastalıkların olup olmadığının kontrol edilmesi sonucunda trombositoz görülebilir. Yanı sıra ciddi miktarda artan trombosit sayısı şu semptomlara neden olabilir:

  • Baş ağrısı
  • Görme bozukluğu
  • Halsizlik ve yorgunluk
  • El ve ayaklarda ödem, kızarıklık ve yanma 
  • Kaşıntı
  • Dalakta büyüme
  • Kolay morarma ve kanama

Trombosit Yüksekliği Tedavisi Nasıl Yapılır?

Yüksek trombosit çok şiddetli olmadığı sürecekişide herhangi bir belirtiye sebep olmaz, tesadüfen teşhis edilmesi durumunda ise genellikle takip edilir. Fakat uzun süre devam eden ya da çok şiddetli olan trombosit yükselmesi tablosunda bu durumun neden oluğuna dair detaylı araştırmalar yapılır ve doktor tarafından gerekli olduğu takdirde tedavi uygulanır.

Aşırı trombosit yükselmesi halinde kalp krizi ve felç gibi ciddi riskler olması durumunda trombosit ferezi ya da tromboferez denilen tedavi ile trombosit sayısının azaltılması gerekir. Hastalıklardan ötürü gelişen trombosit yükselmelerinde ise altta yatan hastalık tespit edilerek tedavi başlatılmalıdır.

 Bulut Klinik
Bulut Klinik
Paylaş: