Hemen Kaydol
Giriş Yap

Diyabette İnsülin Gerekli mi?

Beslenme ve Diyet

Tip 1 ve tip 2 diyabette insülin, kan şekerinin düzenlenmesinde ve tedavide temel bir role sahiptir; ancak günlük pratikte ihtiyaçtan yüksek dozlarda insülin kullanımı sıklıkla gözlemlenmektedir. Bu yazıda tip 1 ve tip 2 diyabette insülinin etki mekanizması, gereksiz yüksek doz kullanımına yol açan nedenler, kan şekeri dalgalanmalarının oluşturduğu kısır döngü, tip 2 diyabette çoklu insülin tedavilerinin yeri ve kişiye özel tedavinin önemi ele alınmaktadır.

Prof. Dr. SEDAT DEMİR

Prof. Dr. SEDAT DEMİR

10 Kasım 2026

Okuma Süresi

8 dk

Güncellenme Tarihi

10 Kasım 2026

Diyabette İnsülin Gerekli mi?
Okuma Süresi

8 dk

Güncellenme Tarihi

10 Kasım 2026

İÇİNDEKİLER

Günlük pratikte gerek tip 1 gerek tip 2 diyabette gereksiz yüksek dozlarda ve sağlıksız insülin kullanıldığı sıklıkla gözlemlenmektedir.

İnsülin Hormonunun Görevi

İnsülin, günlük enerji gereksinimlerimize göre kan şekerini birkaç yol üzerinden düzenleyen hayati bir hormondur. Pankreasta üretilen insülin, dokularda hücre duvarında bulunan insülin algılayıcılarına bağlanarak kanda serbest olarak dolaşan şekerin hücre içine girmesini ve enerji kaynağı olarak kullanılmasını sağlar. Dolayısıyla insülin, diyabet tedavisinde kullanılan en önemli ilaçlardan biridir.

Tip 1 ve Tip 2 Diyabette İnsülinin Rolü

Diyabetin oluşmasında doğrudan sorumlu olan insülin hormonu, tip 1 ve tip 2 diyabette ayrı mekanizmalarla şeker hastalığının oluşmasına neden olur. Tip 1 diyabette pankreasın yeterli insülin üretememesi sonucu insülin eksikliği ve buna bağlı olarak kan şekeri yüksekliği mevcuttur. Tip 2 diyabette ise temel mekanizma, dokulardaki insülin algılayıcılarının insüline karşı duyarlılığını kaybetmesi ve insülin direnci gelişmesidir. Buradan görüleceği üzere mevcut koşullarda tip 1 diyabetin tek tedavi seçeneği, eksik olan insülinin yerine konmasıdır. Tip 2 diyabette ise tedavi, dokulardaki insülin direncini kırmaya yönelik ilaçları ve diğer tedavileri içerir. Ancak yıllar içerisinde tip 2 diyabette de insülin eksikliği gelişmektedir.

Görüldüğü üzere her iki tip diyabette de insülin tedavisi çoğu kere tedavinin olmazsa olmazı olarak yer almaktadır. Ancak günlük pratikte gerek tip1 ve gerek tip2 diyabette gereksiz yüksek dozlarda ve sağlıksız insülin kullanıldığı sıklıkla gözlemlenmektedir. Çoğu kere hastalarımız ihtiyaçları olandan çok daha fazla insülin kullanmaktadırlar. Bu neden kaynaklanmaktadır diye baktığımızda başlıca şu sebepleri görüyoruz.

 

Gereksiz Yüksek Doz İnsülin Kullanımının Nedenleri

  • Görüldüğü üzere her iki tip diyabette de insülin tedavisi çoğu kere tedavinin olmazsa olmazı olarak yer almaktadır. Ancak günlük pratikte gerek tip 1 gerek tip 2 diyabette gereksiz yüksek dozlarda ve sağlıksız insülin kullanıldığı sıklıkla gözlemlenmektedir. Çoğu kere hastalarımız ihtiyaçları olandan çok daha fazla insülin kullanmaktadır. Bunun nedenlerine baktığımızda başlıca şunları görmekteyiz:
  • Hastanın diyetine ve beslenme düzenine uymaması nedeniyle kan şekerinin beklenenden yüksek çıkması ve yüksek kan şekerine karşı daha çok insülin kullanma ihtiyacının doğması
  • Yeterli ve düzenli egzersiz yapılmaması
  • Stres faktörünün göz ardı edilmesi
  • Çoğu kere hekimler tarafından da gözden kaçırılan kişisel faktörlerin yeterince incelenememesi ve kişiye özel, bireyselleştirilmiş tedavi uygulanamaması; hastanın yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları, sosyal ortamı ve psikolojik durumu göz önüne alınmadan yalnızca mevcut kan şekeri takipleriyle insülin dozlamasının yapılmaya çalışılması
  • Hastanın gün içerisindeki kan şekeri değişimlerinin yeterince incelenememesi ve kan şekeri düşüklüğü ile yüksekliği arasındaki ilişkinin çoğu kere kurulamaması

     

Kan Şekeri Dalgalanmaları ve Kısır Döngü

Bu durum, sık karşılaştığımız basit bir örnekle açıklanabilir. Yemek öncesi kan şekeri yüksek ölçülen hasta, hesaplanan normal dozdan bir miktar fazla insülin yapma ve az yeme eğilimindedir. Yapılan bu yüksek doz insülin, birkaç saat sonra kan şekerinin beklenenden fazla düşmesiyle sonuçlanmakta ve kişi genellikle bunu hissedememektedir. Oysa vücudun kan şekerini sabit tutmaya çalışan, insülin karşıtı bir sistemi de mevcuttur. Bu düşük şeker, söz konusu sistemi uyararak bir sonraki öğünden önce kan şekerinin beklenenden daha fazla yükselmesine yol açar. Öğün öncesi açlık şekeri daha yüksek ölçüldüğü için daha yüksek doz insülin yapılır. Bu kısır döngü gün içerisinde, hatta günler ve haftalar boyunca devam eder; hastanın insüline yeterli cevap vermediği düşünülerek insülin dozu sürekli artırılır. Bu da bir süre sonra hastanın çok yüksek doz insülinlerle kontrol edilemeyen bir kan şekeri tablosuyla karşımıza gelmesine neden olur. Günlük pratikte çoğu kere gözden kaçırılan ayrıntı budur.

 

Tip 2 Diyabette Çoklu İnsülin Tedavisi

Günümüzde gün içerisinde bölünmüş çoklu insülin tedavileri, tip 2 diyabet hastalarında da sıklıkla kullanılmaktadır. Oysa tip 2 diyabet hastalarında çoklu insülin tedavileri çoğu kere gereksizdir ve yalnızca çok özel durumlarda kullanılabilir. Hastalarımızın büyük kısmı, diğer koşullar ayarlandığında tek doz insülin tedavisiyle yeterli tedavi alabilmektedir.

 

Sonuç: Kişiye Özel Tedavi

Anlaşılacağı üzere diyabet tedavisinde diyet, egzersiz ve diğer tamamlayıcı tedavi yöntemleri çoğu kere yeterli olmakta ve özellikle tip 2 diyabette insülin kullanımına gerek kalmamaktadır. Bu noktada hekimin ve diyetisyenin her hastayı bir birey olarak ele alıp ona uygun tedavi ve diyet yöntemlerini geliştirmesi çok önemlidir.