Tifo Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Tifo her yıl ortalama 26 milyondan fazla insanı etkilemekte.Tifo her sene dünya üzerinde ortalama 26 milyondan fazla insanı etkileyen ciddi bir hastalıktır. Hindistan, Afrika, Güney Amerika ve Asya gibi birçok bölgede endemiktir. Genellikle kirli sular, kontamine yiyecekler ve dışkı yolu ile yayılmaktadır. Yüksek ateş ve sindirim sistemi problemlerine sebep olan hastalık, erken tedavi edilmediği zaman ölümcül sonuçlara yol açabilir.

Yayınlanma Tarihi 20 Ocak 2022
Okunma Süresi 10 dk
Güncellenme Tarihi 20 Ocak 2022
Makaleyi Paylaş
12 bin’den fazla hekimin, 4,2 milyon’dan fazla hastanın tercihi #bulutklinik

Tifo Hastalığı Nedir?

Tifo yüksek ateş, ishal ve kusmaya yol açan ve bazı vakalarda ölüme sebep olabilen bakteriyel bir hastalıktır. Hastalığa sebep olan mikroorganizma sıklıkla salmonella typi bakterisidir. Yaygın olarak kirli içme suları, kontamine besinler ve el yıkamanın az yapıldığı yerlerden enfekte olunur. Hastalık enfekte olan birinin dışkısı veya temas ile kişiden kişye bulaşır. Bakteri insan vücudunda bağırsaklar ve kan dolaşımında yer alır. Kan dolaşımından diğer organ ve dokulara bulaşır. Salmonella typi bağışıklık sistemi etkilerine uzak şekilde konumlanabildiği için immün sistem iyileşme için çok fazla etkiye sahip değildir. Tifo, kan, idrar, dışkı ya da kemik iliğinden bakılarak teşhis edilir.

Tifo Hastalığı Neden Olur?

Yaygın olarak salmonella paratyphi ismindeki bakteriden dolayı gelişir. Hastalık genellikle kirli sulardan, yiyeceklerden ve enfekte olmuş bireylerden bulaşır. Tifonun sık bulunduğu ülkelerde birçok vaka genellikle kirli içme suları ve zayıf arıtma sistemlerinden kaynaklanır. Gelişmiş ülkelerdeki kişiler ise çoğunlukla seyahat sırasında hastalığı alarak oral veya dışkı yolu ile diğer insanlara bulaştırırlar. Tifo ile enfekte olan bireyler tuvaletten sonra ellerini doğru bir şekilde yıkamadıklarında dokundukları yiyecekleri yiyen kişiler enfekte olabilir.

Tifodan tam anlamıyla kurtulan kişilerde bile bakteri safra kesesi veya sindirim sisteminde yıllarca kalma ihtimali vardır. Bu yüzden kronik taşıyıcı denilen bu kişiler kendileri bir belirti taşımasa da dışkı yolu ile hastalığın bulaşmasına neden olabilirler.

Tifo Hastalığı İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Tifo her sene dünya üzerinde ortalama 26 milyondan fazla insanı etkileyen ciddi bir hastalıktır. Hindistan, Afrika, Güneydoğu, Güney Amerika ve Asya gibi birçok bölgede endemiktir. Bu bölgeler dışında yaşayan kişiler için riskli durumlar şu şekildedir:

  • Tifonun endemik olduğu yerlere seyahat edilmesi
  • Salmonella typhi bakterileri ile çalışan laboratuvarlarda mikrobiyolog görevi yapanlar
  • Enfekte olan veya yakın zamanda tifo geçirmiş kişiyle yakın temasta bulunanlar
  • Salmonella typhi bakterilerisi ile kirlenen sulardan içenler

Tifo Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Tifo belirtileri genel olarak bakterinin vücuda alınmasından 1-3 hafta sonra görülme ihtimali vardır. Hastalıkta meydana gelen belirtiler ise genellikle şu şekildedir:

  • Düşük derecede başlayan ve gün geçtikçe artan 40 dereceye varabilen ateş
  • Baş ağrısı
  • Halsizlik
  • Cilt döküntüleri
  • Kuru öksürük
  • Terleme
  • Kas ağrıları
  • Yorgunluk
  • Karın ağrısı
  • İshal veya kabızlık
  • Karında aşırı şişkinlik
  • Zihinsel karışıklık
  • İştahsızlık ve kilo kaybı
  • Tifoda oluşan döküntüler her hastada oluşmz. Bu cilt sorunları bilhassa karın ve boyunda gül renginde oluşur. Hastalığın tedavi edilmemesi halinde şiddeti artan belirtiler görülebilir.
  • Deliryum (Zihinsel işlevlerde ciddi derece bozulma olması)
  • Yarı açık gözlerle yorgun ve halsiz bir şekilde yatma

Devam eden semptomlar ise hayati tehlikelere varan boyutlara neden olur.

Tifo Nasıl Bulaşır?

Tifonun oluşmasına neden olan "Salmonella Typhi" bakterisi bulaşıcı bir bakteridir. Bağırsaklarda bulunur. Hasta kişinin idrarı veya dışkısıyla bulaşır. Aynı şekilde hasta hijyenine, el hijyenine, temas ettiği yiyeceklere dikkat etmezse bulaşa neden olur. İçme suyundan da bulaşabilir. Özellikle el ve tuvalet hijyenine dikkat edilmeyen yerlerde yaygın olarak görülür.

Tifo Hastalığı Komplikasyonları Nelerdir?

Bağırsaklarda oluşan kanama ve delinme tifonun neden olduğu en ciddi komplikasyonlardır. Bu durum genellikle enfeksiyonun 3. haftasında yaşanır. Bu yüzden delinen bağırsaktan sızan bağırsak içeriği karına dolar ve şiddetli ağrı, kusma ve mide bulantısına yol açar. Ayrıca kan dolaşımında enfeksiyona (sepsis) sebep olarak acil müdahale gerektirir. Daha az oluşabilen diğer komplikasyonlar ise şu şekildedir:

  • Zatürre
  • Kalp kası iltihabı (miyokardit)
  • Kalp zarlarının iltihabı (perikardit)
  • Kalp kapakçıklarının iltihaplanması (endokardit)
  • Böbrek veya mesane enfeksiyonları
  • Beyni ve omuriliği çevreleyen cıvıların ve zarların iltihabı (menenjit)
  • Pankreas iltihabı (pankreatit)
  • Deliryum, halüsinasyonlar ve paranoid psikoz gibi sorunlar

Bu durumlarda etkili ve hızlı bir tedavi hastalığın iyileşmesini sağlar. Nadir vakalarda komplikasyon görülmez.

Tifo Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Komtamine su ve besinlerden alınan bakteriler ince bağırsağa yerleşir ve bir süre kan dolaşımına girer. Karaciğer, dalak ve kemik iliğindeki beyaz kan hücreleri ile taşınarak bu bölgelerde çoğalırlar. Artan bakteriler kan dolaşımına tekrar dahil olunca hastada ateş çıkar. Bu aşamada dışkı testi ile teşhis konulur. Testte çıkmadığı durumda kan ve idrar örneklerine de bakılabilir.

Tifo Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tifo enfeksiyonunda etkili olacak tedavi antibiyotiktir. Genellikle typhoid, azitromisin, seftriakson, florokinolonlar gibi etken maddeli antibiyotikler tercih edilir. Aynı zamanda yeteli sıvı alımı ile vücut elektrolit dengesi de korunmalıdır. Ayrıca, %50-60 oranında koruyuculuk sağlayan tifo aşısının da yaptırılması önerilir. Bağırsak delinmesi yaşanan ciddi vakalarda ise ameliyat yapılabilir.

Tifo Aşısı

Yüksek riskli bölgelerde aşılanma hastalığı kontrol altında tutmanın bir yoludur. Ağız yolu veya enjeksiyon yöntemiyle aşılama gerçekleşir.

Yüksek riskli bölgelere seyahat edecek kişilerin de aşı yapması önerilir. Seyahattaen en az 7 ila 10 gün önce yapılması gerekir. Unutulmamalıdır ki tifo, %100 olarak aşıyla önlenebilir bir hastalık değildir. Peki, tifo aşısı kaç yıl geçerlidir? Aşının etkinliği yıllar içinde azalmaktadır. Bu yüzden gerekli durumlarda 3 yıl sonra aşı tekrar yaptırılmalıdır.

Bu hastalığa enfeksiyon hastalıkları bölümü bakmaktadır.