Op. Dr. METİN TEMEL
11 noyabr 2026
7 dk
11 noyabr 2026
7 dk
11 noyabr 2026
Orbital Ekzantrasyon Ameliyatı Nedir ve Hangi Durumlarda Yapılır?
Gözün içinde oturduğu kemik boşluğa “orbita” (göz çukuru) adı verilir. Orbital ekzenterasyon, göz çukurunun içindeki tüm yapıların; yani göz küresinin, göz kapaklarının, gözü hareket ettiren kasların, yağ dokularının, gözyaşı bezinin ve bazen çevre kemik dokuların ameliyatla tamamen çıkarılması işlemidir.
Bu ameliyat, plastik cerrahinin en radikal ve hastalar açısından kabul edilmesi en zor operasyonlarından biridir. Ancak göz kapağında veya gözün burunla birleştiği köşede (medial kantus) başlayan bir cilt kanseri zamanında tedavi edilmezse gözün arkasındaki derin dokulara sızar. Kanser bu aşamaya geldiğinde hastanın hayatını kurtarmanın ve tümörün beyne ulaşmasını engellemenin tek yolu bu temizliği yapmaktır.
Araştırma Nasıl Yapıldı ve Hasta Profili Neydi?
Çalışmada, Nisan 2001 ile Eylül 2010 arasında göz çevresi kanseri nedeniyle orbital ekzenterasyon uygulanan 26 hasta incelenmiştir.
- Hastaların 16'sı erkek, 10'u kadındır; yaş ortalamaları 68,8'dir (50 ile 89 yaş arası).
- Tümörlerin çok büyük bir kısmı, dünyada en sık görülen cilt kanseri olan bazal hücreli karsinomdur (BHK). Geri kalanı ise daha agresif olan skuamöz hücreli karsinom (SHK) ve malign melanomdur.
Kanserin en sık başladığı yer, gözün buruna yakın olan iç köşesidir (medial kantus). Bu bölge, anatomik yapısı gereği tümörün gözün arkasına sızmasına en müsait yerdir.
Ameliyat Sonrası Oluşan Boşluk Nasıl Kapatıldı?
Göz ve çevresindeki tüm dokular alındığında geride kemikle kaplı derin bir boşluk kalır. Bu boşluğun açık bırakılması enfeksiyon riski yaratır ve estetik açıdan kötü bir görüntü oluşturur. Cerrahlar bu boşluğu kapatmak için hastanın durumuna göre farklı yöntemler uygulamıştır:
Alın Flebi (Forehead Flap): Hastaların çoğunda [SAYI/YÜZDE EKSİK], alın bölgesindeki sağlıklı deri ve altındaki dokular, damarı korunarak göz boşluğuna doğru döndürülmüş ve boşluk başarıyla doldurulmuştur.
Şakak Kası Flebi (Temporalis Muscle Flap): Boşluğun daha derin olduğu durumlarda şakak bölgesindeki çiğneme kası göz çukuruna kaydırılmış ve üzeri deri yamasıyla kapatılmıştır.
Deri Yaması (Greft): Bazı uygun hastalarda ise boşluk, sadece vücudun başka yerinden alınan deri yamalarıyla kaplanmıştır.
Ameliyat Sonuçları ve Takip Süreci
Hastalar ameliyattan sonra ortalama 38 ay (yaklaşık 3 yıl) boyunca takip edilmiştir.
- Hayatta kalma başarısı: Ameliyat edilen 26 hastanın 21'i takip süresi boyunca kanserden tamamen kurtulmuş ve sağlıklı bir şekilde yaşamına devam etmiştir.
- Hastalığın yayılması (metastaz): 3 hastada kanser ameliyattan önce veya hemen sonra vücudun diğer organlarına (akciğer, karaciğer gibi) yayıldığı için, 2 hastada ise tümör beyne sızdığı için hastalar kaybedilmiştir. Bu kayıplar genellikle doktora çok geç başvurmuş, tümörü aşırı ilerlemiş hastalardan oluşmaktadır.
- Estetik çözüm: Ameliyat yerleri tamamen iyileştikten sonra, göz boşluğunu gizlemek amacıyla hastaların bir kısmına dışarıdan takılıp çıkarılabilen maske şeklinde göz/yüz protezleri (epitez) uygulanmış, böylece hastaların sosyal hayata uyum sağlaması kolaylaştırılmıştır.
Sonuç ve Erken Teşhis Mesajı
Bu bilimsel makale, ileri evre göz çevresi kanserlerinde orbital ekzenterasyon ameliyatının hayat kurtarıcı ve etkili bir tedavi seçeneği olduğunu ortaya koymaktadır.
Makalenin topluma verdiği en önemli mesaj şudur: Göz çevresinde, özellikle de gözün burun tarafındaki köşesinde çıkan, iyileşmeyen küçük bir yara, kabuklanma veya sivilce benzeri leke asla ihmal edilmemelidir. Erken evrede çok basit bir operasyonla temizlenebilecek bir cilt kanseri, ihmal edildiğinde bir gözün tamamen kaybedilmesine ve hayati tehlikeye yol açabilmektedir.
