Sitemizde size en iyi hizmeti sunabilmek için çerez kullanılmaktadır. Detaylar için Gizlilik Politikamızı ve Çerez Politikamızı inceleyebilirsiniz.
Kabul Ediyorum.

Tetanoz Nedir? Tetanoz Aşısı Ne Zaman Yapılır?

Tetanoz, eski çağlardan beri var olan ve sinir sistemini etkileyerek enfeksiyona yol açan önemli bir hastalıktır. M.Ö.1600 yıllarındaki antik döneme ait el yazmalarında tetenoza ait klinik semptomlardan bahsedilmiştir. Komplikasyonları açısından ölümcül sonuçlara varabilen tetanozun kesin bir tedavisi yoktur. Bu yüzden hastalıktan korunmak için bulunan en önemli silah aşıdır.

Dr. Bulutklinik

Tetanoz Nedir?

Tetanoz, clostiridium tetani denilen bakteriden kaynaklanan ve sinir sistemini etkileyen ciddi bir hastalıktır. Halk arasında kazıklı humma da denilen tetanoz, Yunanca’da kasılma anlamına gelen tetanos kelimesinden gelir. Özellikle boyun ve çene kaslarında ağrılı kasılmalara neden olan bu hastalık, kişinin solunum sistemine etki ederek ölümcül sonuçlara da yol açabilir. Dünya üzerindeki gelişmiş ülkelerde uygulanan tetanoz aşısı ile bu hastalık çok az görülürken, aşısını düzenli yaptırmayan az gelişmiş ülkeler için hala bir tehdit unsuru olarak bulunur. Hastalığın aşı dışında direkt uygulanan bir tedavisi olmadığı için yapılacak tedaviler hastalık bitene kadar oluşabilecek komplikasyonları önlemeye yöneliktir.

Tetanoz Türleri Nelerdir?

Tetanoz genel olarak 4 farklı türde bulunur. Bu türler şu şekilde sıralanabilir:

  • Jeneralize (yaygınlaşmış) Tetanoz: En yaygın görülen tetanoz türüdür. Taşikardi, hipertansiyon, terleme ve çenede kitlenme gibi belirtiler görülebilir.
  • Neonatal Tetanoz: Yenidoğan bebeklerde özellikle göbek bağından bakteri bulaşması sonucu gelişir. Bebeklerde sinir hücreleri kısa olduğu için hastalık kısa sürebilir.
  • Sefalik Tetanoz: Bilhassa kafa travmalarında görülür. Kraniyel sinirlerde bulunabilir.
  • Lokal Tetanoz: En nadir oluşan türdür. Tek kas grubunda başlayabilir. İlerleyerek jeneralize türde dönebilir.

Tetanoz Neden Olur?

Tetanoza yol açan clostiridium tetani bakterisi, normal şartlarda memeli hayvanların bağırsaklarında veya toprakta yaşar. Fakat insan vücudunda oluşan herhangi bir sıyrık veya yaralanmadan dolayı vücuda girerek kana karışabilir.Tetanoz kuluçka süresi ise ortalama 7-10 gündür. Bu süreçte bakteri metalloproteaz tetanospazmin ismindeki toksini üretir. Toksin omurilik ve beyin köküne ulaşarak sinir hücreleri arasındaki iletişimi bozar. Bu yüzden kişinin kaslarında istem dışı kasılmalar görülür.

Tetanoz Belirtileri Nelerdir?

Tetanozun belirtileri genellikle kuluçka süresi olan 7-10 gün sonunda görülür. En yaygın görülen tetanoz belirtileri ise şu şekilde sıralanabilir:

  • Ense kaslarında oluşan sertlik
  • Çene kaslarında sertlik ve spazm
  • Yutkunma güçlüğü
  • Ateş
  • Terleme
  • Karın kaslarında oluşan sertlik
  • Kan basıncının yükselmesi ile yüksek tansiyon
  • Hızlanmış kalp atışları
  • Herhangi bir uyaranda (ışık, yüksek ses veya temas gibi) acı veren spazmlar

Tetanoz İle Oluşabilecek Komplikasyonlar Nelerdir?

Sinir uçlarına yapışan tetanoz toksinini oradan temizlemek imkansızdır. Yalnızca yeni sinir uçlarının oluşması ile iyileşir. Fakat bu durumda birkaç ay sürer. Hastalığın geçirildiği bu süreçte de birçok komplikasyon oluşabilir. Bunlardan bazıları şu şekilde görülebilir.

  • Şiddetli spazm geçirilmesinden dolayı omurga veya diğer kemiklerde kırılmalar oluşabilir.
  • Kişinin vücudunun herhangi bir yerinden gelen kan pıhtısı akciğer arterini tıkayarak pulmoner emboli, yani damar tıkanması yapabilir.
  • Şiddetli gelişen kas spazmları solunum yetmezliğine neden olabilir.
  • Solunumun durması sonucu oluşan oksijen eksikliği ise kalp durması ve ölümle sonuçlanabilir.

Tetanoz Nasıl Teşhis Edilir?

Tetanoz teşhisinde özel bir tanı testi bulunmaz. Doktor şikayetleri dinleyerek fiziki bir muayene yaptıktan sonra teşhisi koyabilir.

Tetanoz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tetanoz hastalığı tedavisi için bir ilaç bulunmaz. Tedavideki amaç belirtilerin şiddetinin azaltılmasıdır. Bu yardımcı tedavilerden bazıları şu şekilde sırlanabilir:

  • Yara Temizlemesi: Yaralarda bulunan ölü dokular clostiridium tetani bakterisinin yeniden üremesine neden olabileceği için pansuman yapılarak temizlenir.
  • Antibiyotikler: Hastalığa neden olan bakteri için tablet veya enjeksiyon yolu ile antibiyotik reçete edilebilir.
  • Antitoksin: Tetanoz immünglobülini, vücutta serbest gezen ve bir sinire bağlanmamış tetanoz toksinlerine bağlanarak hastalığı durdurabilir.
  • Aşı: Aşı korunmak isteyen kişilerin yanı sıra hastalara da uygulanabilir.
  • Sakinleştiriciler: Şiddetli kas spazmlarını önlemek için yüksek dozda ağrı kesici ve kas gevşetici verilebilir.

Bunların yanı sıra istemsiz kas kasılmalarını önlemek için magnezyum sülfat ve beta bloker gibi ilaçlar da kullanılabilir.

Tetanoz Aşısı Nedir?

Net bir tedavisi bulunmadığı için tetanozdan korunmanın ilk adımı aşıdır. Tetanoz aşısı içeriği gereği bakterinin inaktive edilen hali ile uygulanır. Ülkemizde uygulanan tetanoz aşısı süresi şu şekildedir:

  • Bebeklerde; 2. ,4. ve 6. aylarda rutin beşli karma aşısı içinde uygulanır.
  • 18. ayın sonunda pekiştirme dozu yapılır. Ayrıca, 4-6 yaşları arasında tekrar pekiştirme dozu önerilir.
  • Daha sonra ise 11-12 yaşları arası ve 10 yılda bir tetanoz aşısı uygulanır.

Tetanoz Aşısı Yan Etkileri Nelerdir?

Birçoğu hafif ve geçici olan tetanos aşısı yan etkileri şu şekilde olabilir:

  • Eklem ve kaslarda ağrı
  • Bulantı
  • Hafif ateş
  • Yorgunluk
  • Hafif bir hastalık hissi
  • Enjeksiyon bölgesinde şişlik, kızarıklık veya kaşıntı

Tetanozdan Korunma Yöntemleri

Tetanoz aşılarının planına uygun bir biçimde yaptırılması, bu hastalıktan korunmanın en etkili yoludur. Çocukluk dönemi aşılarını yaptıran kişilerin 10 yılda bir aşılarını güncellemesi gerekir. Herhangi bir yara olması durumunda da iyi bakım yapılıp temiz tutulması enfeksiyon riskini düşürür.

Dr. Bulutklinik
Paylaş: