Çerez Tercihlerinizi Seçin

Sitemizde size en iyi hizmeti sunabilmek için çerez kullanılmaktadır. Detaylar için Çerezlere İlişkin Adınlatma Metni'ni inceleyebilir veya çerezleri özelleştirebilirsiniz.

Empati Nedir? Nasıl Empati Kurulur?

Günlük hayatta yaygın kullanılan terimlerden biri empatidir. Başka bir kişinin düşüncelerini ve duygularını anlayabilme ve kendini onun yerine koyabilme yeteneği olan bu terim, aslında insanlarda doğuştan mevcut olan bir özelliktir. Ancak geliştirilmez ise kaybedilebilir. Peki, nasıl empati kurulur? Empati nasıl gelişir? Detaylar yazımızda.

 Bulut Klinik
Bulut Klinik

Empati Nedir?

Empati veya diğer ismi ile duygudaşlık; bir başka kişinin duygularını, içinde bulunduğu durum ya da davranışlarındaki motivasyonu anlamak ve farkına varabilmek anlamına gelir. Empati kurmada birey karşısındakini o kadar iyi anlar ki neredeyse onun gibi hissetmeye başlar ve kendini onunla özdeşleştirir. Bebekler üzerinde yapılan bazı araştırmalarda insanda empati yeteneğnin doğuştan oldukça yüksek oranda bulunduğu görülmüştür. Ancak uygun şartlarda çok hızlı kaybedilebilen bir yetenektir. Empati kurma özelliğini sonradan kazanabilmenin yolu ise;

  • Açık uçlu sorular sormak,
  • Yavaş hareket ederek yorumda bulunmak,
  • Hızlı yargıda bulunmamak,
  • Kişinin kendi davranış ve düşüncelerini anlamaya çalışması
  • Geçmişten ders almak,
  • Olayları akışına bırakmak gereklidir.

Kişinin kendi davranışları ve karşımızdakilerin davranışları için belli sınırlar koymasıdır.
Olumlu bir amaca yönelik olarak kullanıldığı zaman iş birliği, üretkenlik, huzur ve mutluluğu arttıran bu yetenek, kötü amaçlar için kullanıldığında ise manipülasyonculuk haline bürünür.

Empatinin Üç Kuralı Nelerdir?

Empatinin tam anlamıyla gerçekleşmesi için 3 kuralı bulunur. Bunlar;

  • Kişinin kendisini karşısındaki bireyin yerine koyarak, olaylara onun bakış açısıyla bakmaya çalışması,
  • Karşısındaki kişinin duygu ve düşüncelerini doğru olarak anlaması ve hissetmesi,
  • Karşısındakini anladığını o kişiye ifade etmesi olarak sıralanabilir.

Empati Becerisi Neden Gereklidir?

Empati kurmak, sosyal bir varlık olan insan için oldukça önemli ve çoğu sosyal gereksinimi gidermede yararlı bir beceridir. Yapılan araştırmalara göre empatinin sosyal destek sağlayarak sosyal sorunları çözmede etkin rol oynadığı, birçok soruna sebep olabilen duygusal çatışmaları önlediği, daha iyi sosyal ilişkiler kurmayı sağladığı, aile ve arkadaşlık ilişkilerini güçlendirdiğini belirtiyor.

Empati Süreçleri Beyinde Nasıl İşler?

Beynin ön ve yan loplarındaki bazı kısımlar empati becerisinin gelişiminde rol oynar. Bu bölgeler yaş ilerledikçe beyin gelişimi ile beraber olgunlaşır.

  • Bilişsel empati gelişiminde medial prefrontal korteks denilen orta-ön lob etkilidir. Beynin ön kısımdaki lobu düşünme, karar verme, yürütücü süreçler ve başka bir kişinin nasıl düşüneceğini tahmin edebilme gibi bilişsel süreçleri yönetir.
  • Duygusal empatiyi ise duygu, bellek, öz düzenleme (kişilerin duygularını, düşüncelerini ve davranışlarını etraftan gelen uyaranlar ile uyum sağlayacak biçimde kontrol edebilmesi) gibi süreçlerde etkin olan limbik sistem yönetir.

Empati Becerisi Geliştirilebilir mi?

Empati geliştirilebilen bir beceridir. Başkalarının duygularını anlama yeteneği küçük yaşlardan gelişmeye başlayan taklit yeteneği ile yakından ilgilidir. Kişiler doğuştan başlayarak bazı vücut ve yüz hareketlerini bazı duygularla alakalı olarak algılamaya eğilimlidir. Normal gelişim sağlayan 1-2 yaşındaki bir çocuk başka bir kişinin duygularına duygusal olarak karşılık verebilmeye başlar ve doğal bir empati sergiler.

Bu aşamada erken yaşlarda ortaya çıkan ve gelişmeye başlayan yetenek olan empatinin gelişimini etkileyen faktörlerden biri ailenin çocuğu yetiştirme tarzıdır. Bu anlamda çocuğun empati gelişimini olumlu olarak etkileyen ve ileri yaşlarında insanlarla ilişkilerinde daha başarılı bir birey olmasını sağlayan bazı davranışlar şu şekildedir:

  • Ebeveynlerin çocukları yönetirken hevesli, erbestliğe imkân vererek vr cezalandırıcı olmayan bir yapıda olması
  • Çocuklar ile davranışlarının diğer kişiler üzerindeki etkilerini, paylaşımanın ve nazik olmanın önemi hakkında konuşmak
  • Ebeveynin çocuğa rol model olarak empati sahibi ve ilgili davranışlarda bulunması
  • Çocukların diğer kişilere zarar vermeleri halinde, bu davranışların neden zararlı olduğunu anlatmak ve bunu yapmamak için neler yapabileceği hakkında fikir sunmak
  • Okul çağındaki çocukların kendi duygularını ve sorunlarını ebeveynleriyle konuşup tartışmaları konusunda cesaret vermek

Ayrıca empati gelişimini olumsuz olarak etkileyen ebeveyn tutumları da çocuğun ileri dönemdeki sosyal hayatında başarısızlıklarla karşılaşma ihtimalini artırır. Bunlar; tehdit ve fiziksel cezalar, çocuğun duygusal ihtiyaçları olduğu zamanlarda tutarsız ilgi veya umursamazlık, çocuğa fiziksel baskıda bulunmak, çocuğun davranışını arttırmak adına verilen ödüller ya da rüşvetler.

 Bulut Klinik
Bulut Klinik
Paylaş: