Sign Up Now
Sign In

Çocuklarda Okul Korkusu: Belirtileri ve Ne Yapılmalı?

Child and Adolescent Psychiatry

Okul korkusu nedir, hangi belirtilerle ortaya çıkar? Okula gitmek istemeyen çocuklarda nedenleri ve ailelerin çocuğa nasıl yardımcı olabileceğini bu yazıda bulabilirsiniz.

Uzm. Dr. AYŞE SİBEL TUĞRAL

Uzm. Dr. AYŞE SİBEL TUĞRAL

16 November 2026

Reading Time

13 dk

Update Date

16 November 2026

Çocuklarda Okul Korkusu: Belirtileri ve Ne Yapılmalı?
Reading Time

13 dk

Update Date

16 November 2026

CONTENTS

Okul Korkusu Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Ebeveynlere Öneriler

Çocuğunuz bu yıl ilk kez okula başlayacak olabilir ya da bir üst sınıfa geçmiş olabilir. Okul hazırlıklarının başladığı dönemde ya da okullar açıldıktan sonra her şey yolunda gibi görünürken çocuğunuz birden okula gitmek istemiyor ve okula gitmeyi reddediyorsa okul korkusu başlamış demektir.

Okul Korkusu Nedir?

Okul çağındaki bir çocukta aniden okula gitmeye karşı beliren yoğun direnç ve okula gitmeyi reddetme “okul korkusu” olarak adlandırılır.

Okul Korkusu Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Okula gitmek istememe
  • Okul hazırlığı yapılırken endişe duyma
  • Ağlama krizleri
  • Okul ya da sınıf kapısından içeri girmeyi reddetme
  • Okula giderken yarı yoldan dönme

Okul korkusu olan bir çocukta şu yakınmalar da eşlik edebilir:

  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Karın ağrısı
  • Baş ağrısı
  • Uyku sorunları
  • İştahsızlık

Bu yakınmalar bir hastalığı da çağrıştırdığı için aileler çoğu zaman hastalık kaynaklı olduğunu düşünerek çocuk doktoruna başvurur. Ancak yapılan muayene ve tetkikler sonrasında tıbbi bir kaynağın olmadığı anlaşılır.

Çocuğa neden okula gitmek istemediği sorulduğunda şunları söyleyebilir:

  • Öğretmenden korktuğunu,
  • Bir arkadaşının kendisini rahatsız ettiğini,
  • Tanımlayamadığı bir korku olduğunu ve nedenini bilmediğini.

Bu belirtiler çoğu zaman çocuk evde kaldığında hemen ya da kısa sürede kaybolur. Çok nadiren de olsa kaygı ve okula gönderilme endişesi çok yoğundur. Bu durumda okula tekrar gitme ihtimali nedeniyle evde de huzursuzluk devam eder.

Evde görülen en tipik belirti, çocuğun bir aile bireyine bağımlı olmasıdır. Bu kişi çoğu zaman çocuğu büyüten annedir (çalışan annelerin çocuklarında bazen bakımı üstlenen anneanne vb. olabilir). Çocuk, bağımlı olduğu bu kişiden ayrılmakta zorlanır. Gün içinde sürekli peşinde dolanır ve kaygı hâlindedir. Başka hiçbir şeyle oyalanamaz.

Belirtiler özellikle okula gitme saati yaklaştıkça artar. Okuldan ayrılma zamanı geldiğinde ise çocuk rahatlar.

Okula başlama dönemi olan eylül-ekim ayları, okul korkusunun en yoğun görüldüğü dönemdir. Yapılan çalışmalar, özellikle ilkokul döneminde bulunan çocukların %5’inin okul korkusu yüzünden okula gitmediğini göstermektedir.

 

Okul Korkusunun Nedenleri Nelerdir?

Okul korkusunun gerçek kaynağı ayrılma korkusudur. Ayrılmaktan korkulan kişi, anne ya da anne yerine geçen kişidir (anneanne, babaanne vb.).

Okul korkusu olan çocuklarla yapılan çalışmalarda, bu çocukların ailelerinde bireylerin birbirine aşırı bağımlı olduğu gösterilmiştir. Unutmayın, anneye aşırı bağımlı çocuk modelinde asıl bağımlı annedir. Anne, çocuğunun kendisinden sağlıklı şekilde kopmasına izin vermemiştir. Çocuk da bu nedenle anneye bağımlıdır.

Ancak kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Olası nedenler arasında şunlar yer alır:

  • Alay edilme ve okulda başarısız olma korkusu,
  • Kendisi okuldayken annesinin başına kötü bir şey geleceğinden korkma,
  • Anne ve babanın sürekli kaygıdan yakınması ve kendilerine bir şey olacağından korkması,
  • Anne ve babanın aşırı kaygılı olması, özellikle çocuğa okulda ya da yolda bir şey olacağından korkması,
  • Tam tersine, çocuğun kendi yokluğunda anne ya da babasına bir şey olacağından veya kendisini terk etmelerinden ya da gitmelerinden korkması,
  • Çocuğun anne ya da babanın yokluğunda kendisine bir şey olacağından korkması,
  • Çocuğun okulun veya ailenin beklentilerini karşılayamaması ya da karşılayamamaktan korkması.

“Okul korkusu olan çocuklar genellikle başarı kaygısı olan, uslu, uyumlu, aşırı onay bekleyen çocuklardır.”

Bu kişilik yapısına sahip çocuklarda tetikleyici etken şunlardan biri olabilir: ailede hastalık, ailede sosyoekonomik kriz, kardeş doğumu, taşınma, bir kayıp, okul ya da öğretmen değişikliği veya okulda yaşanan bir olay (örneğin onurunun zedelenmesi).

 

Okul Korkusunda Ne Yapılmalı?

Okul korkusu, çocuk psikiyatrisi uzmanlarının alanıdır. Tedavide çocuğun bireysel tedavisinin yanı sıra aile tedavisi de gerekebilir.

Bu korku ortaya çıktığında çocuk ertelemeden okula gönderilmelidir. “Yorulmuş” gibi nedenlerle okuldan uzak tutulmamalı, olası nedenler araştırılarak gerekli müdahale yapılmalıdır. Çocuğun okulda kalması kolaylaştırılmalıdır.

Okul Korkusu Olan Çocuğa Nasıl Yardımcı Olabilirsiniz?

Çocuğunuzu mümkün olduğunca hızlı bir şekilde okula geri götürmelisiniz. Okula dönmesi konusunda onu ikna edin ve bunun için gerekli kolaylıkları sağlayın. Okula devamını sağlamak, okul korkusunda yaşadığı belirtilerin azalmasına yardımcı olur. Kaygıları azalır ve çocuk sonunda okula gitmekten yeniden zevk alır.

Bu nedenle çocuğunuzla birlikte okula gidin. Okul bahçesinde onu bekleyin, korkusunu anladığınızı ve yardımcı olmaya çalışacağınızı söyleyin. Çocuğunuzla konuşun ve onu dinleyin.

  • Çocuğunuzun arkadaş edinmesini kolaylaştırın.
  • Çocuktan daha kolay ayrılabilen ve çocuğu okula götürmekte daha kararlı olan bir kişinin onu okula götürmesini sağlayın (anne ya da baba, hangisi daha kararlı davranabiliyorsa).
  • Okul idaresi ve öğretmenle iş birliği yapın.
  • Çocuk ağlar ya da huysuzlanırsa anne veya baba, okul kapısında çocuğu rahatlatabilecek bir yerde bekleyebilir (bu süreç bazen birkaç hafta sürebilir).

“Okula gitme zamanında çocuğunuzu okula göndermekte kararlı olun.”

Önceleri okula gitme zamanında birçok güçlük yaşanabilir. Bu durumda belirtilerin ortaya çıkmasını kolaylaştıracak ve güçlendirecek davranış ve sorulardan kaçınmak gerekir. Çocuğa kendini nasıl hissettiğini sormak, “Kusacak mısın?” diye sormak, renginin soluk olduğunu söylemek ya da “İyi misin?” diye sormak bu tür davranışlara örnektir.

Çocuğunuzu gözlemleyin; çok rahatsız görünmüyorsa okula gidebilir. Fiziksel yakınmalarının okul korkusuna bağlı olduğu kanıtlandıysa ve sürekli aynı yakınmalarda bulunuyorsa çok fazla tartışmadan onu hemen okula hazırlayıp götürün. Öğretmenine durum hakkında bilgi verin.

Okula ya da servise geç kalırsa en kısa zamanda okula götürün. O günü evde geçirmesine izin vermeyin.

Okul Çalışanlarından Yardım İsteyin

Çocuğunuzun öğretmenini konu hakkında bilgilendirin ve çocuğu anlaması konusunda yardımcı olun. Bu bilgilendirme, öğretmenin çocuğun bazı davranışları konusunda hoşgörülü olmasını sağlar.

Öğretmen çocuğu eve gönderirse çocuğun evde keyif alacağı etkinlikler kısıtlanmalı, evde olmanın keyifli ve özgür olmak anlamına gelmesi engellenmelidir (televizyon izlemek ya da oyun oynamak gibi). Bunların yerine okulda yapılan etkinliklere benzer etkinlikler yapılmalıdır; kitap okumak, o günün dersini evde çalışmak gibi.

Çocuğunuzla Okul Korkusu Hakkında Konuşun

Okul korkusu nedeniyle çocuğu suçlamayın ya da küçümsemeyin. Bu durumun birçok çocukta görülebildiğini ve zaman içinde kendisini mutlaka daha iyi hissedeceğini anlatın. Çocuğu tam olarak neyin mutsuz ettiğini öğrenmeye çalışın.

Çocuğunuzun Akranlarıyla Zaman Geçirmesine Yardımcı Olun

Okul korkusu olan çocuklar okul dışında daha çok aile bireyleriyle zaman geçirmek, evde oynamak, televizyon izlemek ister. Birçoğu geceleri arkadaşlarının evinde kalamaz, hemen eve dönmek ister. Böyle durumlarda çocuğun özellikle okul arkadaşlarıyla vakit geçirmesi için ortam yaratın.

 

Uzm. Dr. Ayşe Sibel Tuğral
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı – Kocaeli